Ahmet Nakip Atakul
Köşe Yazarı
Ahmet Nakip Atakul
 

10 Temmuz Göçü KaçKaç olayı

Adana’da KaçKaç diye bir deyim vardır.Bu deyim, Müslümanların o gün silâh sesleri arasında Yörüklerin yoğun bulunduğu güney bahçelerine doğru kaçmalarıyla gerçekten yerinde kullanılmıştır. Bütün Adanalıların evlerini barklarını, iş ve güçlerini bırakıp bu şekilde gideceklerini Fransız yöneticileri hiç ummuyorlardı.     4 Temmuz 1920 de Kafkaslardan gelen Ermeni çeteci Şişmanyan komutası altında ki Ermeni Lejyonun Adana şehir merkezinde Türk evlerini basıp yağma tecavüz ve cinayetlere başladılar.Şehrin askeri valisi Albay Bremond katıksız Türk Düşmanı olduğu için olaylara göz yumdu.Olaylar 5 Temmuz günü çığrından çıkınca Fransız İşgal güçleri Genel Valisi General Dufieux Şehir de sıkıyönetim ilan etti buna göre:   1. Kontrol yönetimi; Polis müfettişi, polis müdürü ve yardımcısı veyahut jandarma subayı tarafından yazılmış vesikayı taşıyan müfrezelerden başkasının Adana sokaklarında silâhla gezmesi 5 Temmuzdan başlayarak yasaklanmıştır.   "2. Hiç kimse aşağıdaki şartlar altında silâhlı olarak şehre girip çıkmayacaktır: Her müfreze sorumlu bir subay yönetiminde götürülecektir. Müfreze komutanının taşıdığı emirde adı, mesleği ve yüz şekli yazılmış bulunacaktır. Bu şartlara uymayanlar, her müfreze veya kişi ilk Fransız karakolu tarafından tutuklanacak ve karakolun 20 metre ilerisinde silâh ve cephanesi alınacaktır. Bu sırada kaçmaya yeltenenler öldürülecektir. Tutuklamadan bölge yönetimi, vakit geçirilmeden bilgilendirilecek ve oraya gelen memur, söz konusu müfreze veyahut şahsın hüviyetini inceleyecektir.   3. Kahveler 6 Temmuz günü öğleye kadar kapalı kalacaktır. Bu tarihten başlamak üzere saat 12.00 den 17.00'ye kadar açılabileceklerdir. Lokantalar saat 11.00-14.00 ve 18.00-21.00 arasında açık bulunacaklardır.   4. Gece hiç kimse fenersiz sokağa çıkamayacaktır. Halk en geç saat 22.00'de evlerine çekilmiş olacaktır. Saat 2 3.00'den sonra evlerde hiç ışık bulunmayacaktır. Tiyatrolar saat 22.00'de son bulacaktır. "5. Herhangi çeşitten olursa olsun yanında silâh ve cephanesi bulunanlar, mahallesindeki polis karakoluna bunu yazılı haber vermek zorundadır. Bu yazılı bildiri 9 Temmuz günü öğleye kadar guvernörlüğe verilecektir.   6. Guvernörlükten özel bir emir almaksızın hiç bir toplantı yapılmayacaktır. Yollarda her türlü toplantı yasaktır. Bu gibi toplantılar asker kuvvetiyle dağıtılacaktır.   7. Sıkı yönetim kararına göre işbu emirde sözü edilen işlemler ve işlenecek suçlar hakkındaki cezaların tayini Kilikya Harp Divanı'na aittir. Mülki idare askeri yönetimin üzerine almadığı işleri eskisi gibi yürütecektir.     Sıkı yönetimden sonra General Dufieux  9 Temmuz 192O'de   Yarbaşı’ndan Yüreğir ovasına taarruz etmeyi kararlaştırdığından şehirde ki kuvvetlerini iki ateş arasında bırakmamak için, özellikle Adana'nın güney kesiminde oturan Türkleri kaçırmak istemiştir hatta bu işi kolaylaştırmak için Şehrin Güney bölümüne Müslüman Cezayir lejyonunu yerleştirmişti.   Aslında Kendisi de bunu istiyordu ancak 2.günü sonu şehirden kaçan halkın çok fazla sayıya yükselmesi üzerine paniğe kapıldı.Çünkü bu kaçan kitlenin Kuva-i Milliye’ye katılmasından korkuyordu.13 Temmuz günü nerdeyse 40000 kişi şehirden ayrılmış oldu.Bu o dönemde yapılan en büyük sivil direniş idi.   Buna karşılık Hain Ferda gazetesi bu olaydan sonra kanını donduracak cinsten öyle bir başlık atmıştır ki insan okumaktan utanır !   “Nereye efendiler! Adana´yı kurtaracaktınız, tabana kuvvet kaçıyorsunuz!”   Bu ihaneti yapan gazete paçavrası Fransız uçakları tarafından havadan bölgeye atıldı ama Yurtsever Adana halkı hiçbir zaman bu hainlere prim vermedi.   Kaç-Kaç" olayı  Adanalıları gerçekten sarsmıştı. Bu olay Fransızlar içinde kötü bir puandı. Türkler kaçmamışlardı kendilerine yapılan işkence ve zulmün intikamını almak için yapmışlardı Toroslar´da Milli Teşkilata dahil olmak için şehirden ayrılmışlardı.    
Ekleme Tarihi: 11 Nisan 2018 - Çarşamba

10 Temmuz Göçü KaçKaç olayı

Adana’da KaçKaç diye bir deyim vardır.Bu deyim, Müslümanların o gün silâh sesleri

arasında Yörüklerin yoğun bulunduğu güney bahçelerine doğru

kaçmalarıyla gerçekten yerinde kullanılmıştır. Bütün Adanalıların evlerini

barklarını, iş ve güçlerini bırakıp bu şekilde gideceklerini Fransız yöneticileri

hiç ummuyorlardı.

 

 

4 Temmuz 1920 de Kafkaslardan gelen Ermeni çeteci Şişmanyan komutası altında ki Ermeni Lejyonun Adana şehir merkezinde Türk evlerini basıp yağma tecavüz ve cinayetlere başladılar.Şehrin askeri valisi Albay Bremond katıksız Türk Düşmanı olduğu için olaylara göz yumdu.Olaylar 5 Temmuz günü çığrından çıkınca Fransız İşgal güçleri Genel Valisi General Dufieux Şehir de sıkıyönetim ilan etti buna göre:

 

1. Kontrol yönetimi; Polis müfettişi, polis müdürü ve yardımcısı veyahut

jandarma subayı tarafından yazılmış vesikayı taşıyan müfrezelerden

başkasının Adana sokaklarında silâhla gezmesi 5 Temmuzdan başlayarak

yasaklanmıştır.

 

"2. Hiç kimse aşağıdaki şartlar altında silâhlı olarak şehre girip

çıkmayacaktır: Her müfreze sorumlu bir subay yönetiminde götürülecektir.

Müfreze komutanının taşıdığı emirde adı, mesleği ve yüz şekli yazılmış

bulunacaktır. Bu şartlara uymayanlar, her müfreze veya kişi ilk Fransız

karakolu tarafından tutuklanacak ve karakolun 20 metre ilerisinde silâh ve

cephanesi alınacaktır. Bu sırada kaçmaya yeltenenler öldürülecektir.

Tutuklamadan bölge yönetimi, vakit geçirilmeden bilgilendirilecek ve oraya

gelen memur, söz konusu müfreze veyahut şahsın hüviyetini inceleyecektir.

 

3. Kahveler 6 Temmuz günü öğleye kadar kapalı kalacaktır. Bu tarihten

başlamak üzere saat 12.00 den 17.00'ye kadar açılabileceklerdir. Lokantalar

saat 11.00-14.00 ve 18.00-21.00 arasında açık bulunacaklardır.

 

4. Gece hiç kimse fenersiz sokağa çıkamayacaktır. Halk en geç saat

22.00'de evlerine çekilmiş olacaktır. Saat 2 3.00'den sonra evlerde hiç ışık

bulunmayacaktır. Tiyatrolar saat 22.00'de son bulacaktır.

"5. Herhangi çeşitten olursa olsun yanında silâh ve cephanesi

bulunanlar, mahallesindeki polis karakoluna bunu yazılı haber vermek

zorundadır. Bu yazılı bildiri 9 Temmuz günü öğleye kadar guvernörlüğe

verilecektir.

 

6. Guvernörlükten özel bir emir almaksızın hiç bir toplantı

yapılmayacaktır. Yollarda her türlü toplantı yasaktır. Bu gibi toplantılar

asker kuvvetiyle dağıtılacaktır.

 

7. Sıkı yönetim kararına göre işbu emirde sözü edilen işlemler ve

işlenecek suçlar hakkındaki cezaların tayini Kilikya Harp Divanı'na aittir.

Mülki idare askeri yönetimin üzerine almadığı işleri eskisi gibi yürütecektir.

 

 

Sıkı yönetimden sonra General Dufieux  9 Temmuz 192O'de

 

Yarbaşı’ndan Yüreğir ovasına taarruz etmeyi kararlaştırdığından şehirde ki kuvvetlerini iki ateş arasında bırakmamak için, özellikle Adana'nın güney kesiminde oturan Türkleri kaçırmak istemiştir hatta bu işi kolaylaştırmak için Şehrin Güney bölümüne Müslüman Cezayir lejyonunu yerleştirmişti.

 

Aslında Kendisi de bunu istiyordu ancak 2.günü sonu şehirden kaçan halkın çok fazla sayıya yükselmesi üzerine paniğe kapıldı.Çünkü bu kaçan kitlenin Kuva-i Milliye’ye katılmasından korkuyordu.13 Temmuz günü nerdeyse 40000 kişi şehirden ayrılmış oldu.Bu o dönemde yapılan en büyük sivil direniş idi.

 

Buna karşılık Hain Ferda gazetesi bu olaydan sonra kanını donduracak cinsten öyle bir başlık atmıştır ki insan okumaktan utanır !

 

“Nereye efendiler! Adana´yı kurtaracaktınız, tabana kuvvet kaçıyorsunuz!”

 

Bu ihaneti yapan gazete paçavrası Fransız uçakları tarafından havadan bölgeye atıldı ama Yurtsever Adana halkı hiçbir zaman bu hainlere prim vermedi.

 

Kaç-Kaç" olayı  Adanalıları gerçekten sarsmıştı. Bu olay Fransızlar içinde kötü bir puandı. Türkler kaçmamışlardı kendilerine yapılan işkence ve zulmün intikamını almak için yapmışlardı Toroslar´da Milli Teşkilata dahil olmak için şehirden ayrılmışlardı.

 

 

Yazıya ifade bırak !
Okuyucu Yorumları (0)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve guncel61.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.